Dijital platformlarda aboneliklerin otomatik olarak yenilenmesi, üyeliklerin iptali ve tüketicilerden alınan ücretler tartışılmaya devam ediyor. Ticaret Bakanlığı, bu konudaki şikâyetleri dikkate alarak abonelik sözleşmelerini düzenleyen mevzuatın güncellenmesi için çalışma başlattı. Bakanlığın geçmiş yıllarda yaptığı incelemede 9 bin 669 tüketicinin yıllık ve sezonluk aboneliklerinin talep ve onayları olmadan uzatıldığı tespit edilirken, söz konusu ihlal nedeniyle ilgili hizmet sağlayıcıya 2022 yılında 5 milyon 946 bin 435 lira idari para cezası kesildi. Şirketin adı açıklanmazken, cezanın 2026 yılında başlatılan yeni çalışmadan değil, geçmişte belirlenen ihlalden kaynaklandığı belirtildi.
Onaysız Abonelik Yenilemesine Milyonluk Ceza
Ticaret Bakanlığının paylaştığı bilgilere göre, geçmiş yıllarda gerçekleştirilen incelemede 9 bin 669 kişinin yıllık ve sezonluk aboneliklerinin tüketicilerin talep ve onayları alınmadan uzatıldığı belirlendi. Bu nedenle hizmet sağlayıcıya 2022 yılında 5 milyon 946 bin 435 lira idari para cezası uygulandı. Söz konusu yaptırım, Bakanlığın 2026 yılında başlattığı yeni mevzuat çalışmasından ayrı olarak, geçmişte tespit edilen ihlale dayanıyor.
Abonelik Sistemi Kullanan Şirketler Mercek Altında
Ticaret Bakanı Ömer Bolat, TBMM'de dijital aboneliklerle ilgili verilen yazılı soru önergesine verdiği yanıtta, abonelik sözleşmelerine ilişkin mevzuatın güncellenmesi amacıyla çalışma başlatıldığını bildirdi.
6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun kapsamında faaliyet gösteren büyük ölçekli hizmet sağlayıcılarının abonelik uygulamaları incelemeye alındı. Çalışma yalnızca dijital yayın platformlarıyla sınırlı tutulmazken, abonelik sistemiyle hizmet veren ve tüketici mevzuatına tabi farklı sektörlerdeki büyük şirketler de değerlendirmeye dahil edildi.
İncelemelerde belirlenen sorunlara ilişkin bir rapor hazırlanıyor. Çalışmanın, abonelik sözleşmelerine yönelik olası mevzuat değişikliklerine dayanak oluşturması bekleniyor.
Dijital Aboneliklerle İlgili Başvurular Dikkat Çekti
Bakanlığın açıkladığı verilere göre, 2025 ve 2026 yıllarında dijital aboneliklerle ilgili toplam 1459 tüketici başvurusu yapıldı. Abonelik hizmetlerinin genelinde ise şikâyetlerin en fazla elektronik haberleşme sektöründe yoğunlaştığı bildirildi.
Otomatik yenileme işlemleri de tüketicilerin başvurularına konu oldu. 2023-2026 döneminde bu konuyla ilgili Bakanlığa ulaşan başvuru sayısı 282 olarak kaydedildi.
Ancak bu rakamlar, otomatik yenileme işlemlerinin tamamının hukuka aykırı olduğu anlamına gelmiyor. Abonelikler, sözleşme koşullarına ve tüketicinin geçerli onayına uygun biçimde yenilenebiliyor. Sorun, gerekli talep veya onay bulunmadan üyeliğin uzatılması ve tüketicinin yeni bir ödeme yükümlülüğüyle karşılaşması durumunda ortaya çıkıyor.
Üyeliğini İptal Etmek İsteyenler Hangi Haklara Sahip?
Abonelik sözleşmelerine ilişkin temel düzenlemeler, 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'un 52'nci maddesi ve Abonelik Sözleşmeleri Yönetmeliği kapsamında yer alıyor.
Mevcut kurallara göre aboneliğin sonlandırılması, üyeliğin başlatılmasına kıyasla daha ağır şartlara bağlanamıyor. Belirsiz süreli veya süresi bir yıldan uzun olan belirli süreli aboneliklerde tüketiciler, kural olarak herhangi bir gerekçe göstermeden ve cezai şart ödemeden sözleşmeyi feshedebiliyor.
İlgili istisnalar dışında, fesih talebinin hizmet sağlayıcıya ulaşmasının ardından en geç yedi gün içinde işlemin tamamlanması gerekiyor. Talebin yasal süre içerisinde yerine getirilmemesi halinde, sürenin bitiminden sonraki hizmet için tüketiciden ücret talep edilemiyor. Fesih sonrasında yapılması gereken ücret iadelerine ilişkin yükümlülükler de bulunuyor.
Bununla birlikte elektronik haberleşme, dijital yayın ve diğer abonelik türlerinde özel düzenlemeler uygulanabildiğinden, iptal ve iade koşulları her hizmet için aynı olmayabiliyor.
Yeni Düzenlemede Hangi Değişiklikler Gündeme Gelebilir?
Ticaret Bakanlığının üzerinde çalıştığı yeni düzenlemenin ayrıntıları henüz açıklanmadı. Otomatik yenilemelerde farklı onay yöntemlerinin uygulanıp uygulanmayacağı, iptal işlemlerine yeni yükümlülükler getirilip getirilmeyeceği ve şirketlerin bilgilendirme süreçlerinde ne gibi değişiklikler yapılacağı henüz netlik kazanmadı.
Bu nedenle otomatik abonelik yenilemelerinin tamamen yasaklanacağı ya da tüm kullanıcıların üyeliklerini yeniden onaylamak zorunda kalacağı yönünde kesinleşmiş bir karar bulunmuyor. Yeni düzenlemenin ne zaman yürürlüğe gireceği de henüz belli değil.
İstenmeyen Ödemelere Karşı Abonelikleri Kontrol Edin
Otomatik yenileme kapsamında yapılan ödemelerin kayıtlı banka veya kredi kartlarından tahsil edilmesi, istenmeyen işlemlerin geç fark edilmesine neden olabiliyor. Bu nedenle tüketicilerin aboneliklerinin bitiş tarihlerini, yenileme koşullarını ve kayıtlı ödeme yöntemlerini düzenli olarak kontrol etmesi önem taşıyor.
Abonelik işlemlerinde sorun yaşayan tüketiciler, Ticaret Bakanlığının ilgili başvuru kanallarına ve gerekli şartları sağlamaları halinde tüketici hakem heyetlerine başvurabiliyor. Elektronik haberleşme alanındaki uygun aboneliklerin iptali için e-Devlet üzerinden başvuru yapılması da mümkün.
Bakanlığın inceleme ve raporlama çalışmalarının tamamlanmasının ardından, aboneliklerin başlatılması, yenilenmesi ve iptaline ilişkin hangi kuralların değişeceği netleşecek.
