Suriye, New York’ta düzenlenen tören kapsamında değeri 5 milyon doların üzerinde olduğu tahmin edilen 36 tarihi eserini ABD’den geri aldı. İade işleminin, yasa dışı tarihi eser ticaretiyle mücadele edilmesi ve yağmalanan kültür varlıklarının ait oldukları ülkelere geri kazandırılması çalışmaları çerçevesinde gerçekleştirildiği bildirildi.
Törene Manhattan Bölge Savcısı Alvin Bragg, ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı Christopher Landau, ABD Başkanı’nın Suriye ve Irak Özel Temsilcisi Thomas Barrack, Suriye’nin Washington Büyükelçiliği Maslahatgüzarı Muhammed Nasır Kanatari ve Suriye’nin Birleşmiş Milletler Daimi Temsilcisi İbrahim Olabi’nin yanı sıra çok sayıda yetkili ve diplomat katıldı.
Palmira’dan kaçırılan eserler de iade edildi
Manhattan Bölge Savcısı Alvin Bragg, Manhattan Bölge Savcılığının resmi internet sitesinde yayımlanan açıklamasında, “Tarihi eserlerin iade töreni, kültürel mirasın korunmasının sınırları ve milliyetleri aştığını güçlü biçimde hatırlatıyor. Bu, son derece karmaşık ve çok yönlü bir soruşturmaydı. Dünyanın dört bir yanına uzanan yakın ortaklıklar olmasaydı sonuçlandırılamazdı. Yorulmak bilmeyen çabaları ve özverileri için katkıda bulunan herkese teşekkür ediyorum.” dedi.
Bragg, törende Palmira antik kentinden yağmalanan büyük bir taş kabartma ile Suriye’deki bir Roma villasından kaçırılan 14 nadir mozaik panonun da Suriye’ye teslim edildiğini belirtti.
Bu eserlerin, savcılığa bağlı Tarihi Eser Kaçakçılığıyla Mücadele Biriminin Orta Doğu ve Kuzey Afrika’dan el koyduğu 31 tarihi eser arasında yer aldığı açıklandı.
Bragg ayrıca Palmira kabartmasının, terör örgütü DEAŞ’ın Suriye’deki arkeolojik alanların sistematik biçimde yağmalanmasından sorumlu olduğu dönemde bulunduğu yerden kaçırıldığını kaydetti.
Steinhardt koleksiyonundan dört eser
Dün iade edilen eserlerden dördünün, savcılığın dünyanın en büyük antik sanat koleksiyoncularından Michael Steinhardt’ın koleksiyonundan el koyduğu, toplam değeri 70 milyon dolar olan 180 parçalık grubun içerisinde bulunduğu bildirildi.
Bragg, savcılığın farklı ülkelerde yıllar boyunca yürüttüğü ceza soruşturmalarının sonucunda söz konusu kültür varlıklarının koleksiyondan geri alındığını ifade etti.
İade edilen eserler
“Telete ve Eros” mozaiği
MÖ 3. yüzyıla tarihlenen büyük mozaik döşeme parçasında, tanrıça “Telete” ile tanrı “Eros”un mitolojik düğünü, “Afrodit” ve “Üç Tanrıça” (Üç Güzeller) eşliğinde tasvir ediliyor.
Tesserae olarak adlandırılan yüzlerce küçük ve renkli taş küp kullanılarak oluşturulan esere, Lübnan ve Suriye’den çalınan diğer 22 mozaik parçayla birlikte Temmuz 2021’de kaçakçıların elinde el konulduğu belirtildi.
Palmira kabartması
Kadın ve üç çocukla çevrili, uzanmış halde bir erkeği gösteren büyük kireç taşı heykelin, MS 2. yüzyılın sonlarında antik Palmira kentinde oyulmuş bir mezar kabartması olduğu bildirildi.
Başlangıçta bir Palmira mezarındaki defin odasının duvarında bulunan kabartmanın ağırlığının 1000 libreyi aştığı ve üzerindeki insan figürlerinin zarar görmemesi için duvardan büyük bir özenle çıkarıldığı ifade edildi.
Üç Suriye-Hitit kadın heykelciği
MÖ 2. binyıla tarihlenen üç heykelciğin Suriye’nin kuzeybatısında yapıldığı belirtildi.
Heykelciklerin sanat piyasasında ilk kez 1980’lerin sonu ile 1990’ların başında New York merkezli galeri sahibi Edward Merrin’in elinde görüldüğü, Merrin’in daha sonra tarihi eser kaçakçılığıyla ilgili suçlardan federal mahkemede mahkûm edildiği aktarıldı. Heykelciklerin ardından Steinhardt koleksiyonuna satıldığı kaydedildi.
“Suriye tarihinin bir parçası sonunda vatanına dönüyor”
Suriye’nin ABD Büyükelçiliği Maslahatgüzarı Muhammed Kanatari de törende yaptığı açıklamada, “Suriye-ABD işbirliği ve Manhattan Bölge Savcılığının çabaları sayesinde Suriye tarihinin bir parçası sonunda vatanına dönüyor. Bu başarı, kültürel mirası korumaya yönelik karşılıklı saygı ve ortak bağlılığın ülkelerimiz arasında nasıl kalıcı köprüler kurabileceğini gösteriyor.” dedi.